Wereldwijd komen jaarlijks miljarden kilo’s onthardingszout in het afvalwater terecht door het gebruik ervan in onder meer wasmachines en afwasmachines. Aan de TU/e is nu een polymeer ontwikkeld dat het water onthardt, zonder gebruik van onthardingszout. Een Eindhovense technostarter werkt aan het op de markt brengen van een variant van dit nieuwe materiaal.

Op veel plaatsen in de wereld bevat het leidingwater meer calcium en magnesium dan goed is voor apparatuur zoals wasmachines. Het water wordt daarom ‘onthard’ door er onthardingszout aan toe te voegen. Dit zout bindt zich aan calcium en magnesium en komt daarna in het milieu. In Nederland alleen al gaat het om miljoenen kilo’s. Ook kan het leiden tot een grauwgekleurde was en aanslag op de vaat.

Onderzoeker ir. Sjoerd van Nispen van de TU/e bedacht daarom een nieuwe methode om water te ontharden, die geen vervuiling oplevert. Hij deed dit in samenwerking met de Eindhovense technostarter Afira en Wageningen University. De methode komt erop neer dat het calcium tijdelijk wordt vastgehouden. Van Nispen ontwikkelde daarvoor een speciaal polymeer, die calcium en magnesium bij lage temperatuur uit het water haalt, en bij een hogere temperatuur weer afgeeft. Een wasmachine die is voorzien van een onthardingsunit met dit polymeer kan het calcium dus uit het koude leidingwater halen, en later weer afgeven aan het warmere afvalwater.

Deze methode is zeer milieuvriendelijk. Niet alleen doordat er geen onthardingszout meer nodig is, maar ook doordat er geen extra energie voor nodig is. De enige energie die nodig is, komt uit de warmte van het afvalwater.

Het systeem van Van Nispen werkt met zogenaamde micellen, kleine deeltjes die in een soort filter opgeslagen worden. Het nadeel ervan is dat dit nu nog te duur is om te concurreren met de traditionele onthardingszouten. Verder onderzoek zou moeten leiden tot kostenverlaging. In een vervolgproject werkt Afira nu aan een variant van de door Van Nispen ontwikkelde technologie, in samenwerking met Akzo Nobel en de TU Delft. Afira gebruikt daarvoor hetzelfde werkingsprincipe en hetzelfde soort polymeer, maar dan in een gelvorm, wat goedkoper is. Het bedrijf verwacht dat de technologie binnen enkele jaren op de markt komt voor industrieel gebruik en mogelijk ook voor consumentenproducten zoals wasmachines.

Sjoerd van Nispen promoveert donderdag 19 januari op dit onderzoek aan de TU/e. Zijn proefschrift heeft als titel Reversible binding of multivalent ions to thermo-responsive micellar systems. Hij deed zijn werk onder begeleiding van prof.dr.ir. Jos Keurentjes.