Sponsh beste chemische start-up van 2018

Sponsh, een spinoff van de TU Eindhoven die een temperatuurgevoelig textiel ontwikkelt dat water uit de lucht produceert, is uitgeroepen tot de beste chemische start-up van 2018. Het is het derde achtereenvolgende jaar dat een startup afkomstig van de TU/e deze prijs wint. Bovendien waren dit jaar de andere twee genomineerden ook initiatieven van TU/e, Vertoro en Lusoco. Gisteren kregen oprichters Catarina Esteves en Lourens Bout van Sponsh de Gouden KIEM 2018 uitgereikt door NWO, de Topsector Chemie en InnovatieLink. De prijs bestaat uit 25.000 euro en een sculptuur.

De bekendmaking gebeurde gisteravond tijdens het Chemiecongres CHAINS. De jury bestond dit jaar uit prof. dr. Floris Rutjes (RU), dr. Peter Berben (BASF), Leon Joore (Millvision), dr. Cristianne Rijcken (Cristal Therapeutics) en dr. Koen Nickmans (FreshStrips). De jury was onder de indruk van het enthousiasme en de innovatieve ideeën van de drie startups. Zij kende de Gouden KIEM toe aan het bedrijf waarin de jury de sterkste combinatie zag tussen een product met maatschappelijke impact, een goed team met complementaire expertises en goede kansen om verder door te groeien.

Holland Chemistry Studentencompetitie

Tijdens het chemiecongres CHAINS werd ook de winnaar van de Holland Chemistry Studentencompetitie bekend gemaakt, en ook hier was er een TU/e-winnaar. Student Roel Borgers (Werktuigbouwkunde) won samen met Sophie de Lange van Wageningen University & Research – deelnemend als team Beads vs Beads – de cheque van 1000 euro voor hun ontwikkelde ‘metafoam’, een materiaal dat zorgt voor een betere en efficiëntere isolatie van lage-frequentie geluid. Borgers werd in dit project begeleid door Albert Poortinga van de onderzoeksgroep Polymer Technology (hoogleraar Patrick Anderson) in samenwerking met de onderzoeksgroep Mechanics of Materials (hoogleraar Marc Geers).

Drie keer zijn eigen gewicht aan water

Sponsh is na TUSTI in 2017 en FreshStrips in 2016 de derde spin-off op rij van de Technische Universiteit Eindhoven die de Gouden Kiem binnenhaalt. Een maand geleden won het bedrijfje ook al een Accenture Innovation Award. Sponsh, het temperatuurgevoelige textiel dat onderzoeker Catarina Esteves vijf jaar geleden ontwikkelde, kan een oplossing bieden voor het tekort aan schoon water in warme, droge gebieden. De technologie is geïnspireerd op de Namibische woestijnkever die op zijn huid waterafstotende (hydrofoob) en wateraantrekkende (hydrofiel) gebieden heeft.

‘s Nachts heeft Sponsh een sterk wateraantrekkend karakter en onttrekt het water uit de koele, mistige lucht, terwijl het overdag, bij warmere temperaturen, juist het in de nacht verzamelde water afgeeft. Het materiaal kan tot wel drie keer zijn eigen gewicht aan water produceren. Een vierkante meter van dit speciale katoen kan meer dan een liter water per nacht kan opleveren. Naar verwachting zijn in 2020 de eerste Sponsh-producten op de markt.

Artistiek glas

De andere genomineerde start-ups waren Lusoco en Vertoro. Lusoco ontwikkelt inkten en componenten voor het bedrukken van artistiek glas dat overdag energie produceert en 's nachts licht uitzendt voor toepassingen bij informatieborden en in de architectuur. Lusoco is een initiatief van postdoc Jeroen ter Schiphorst en Teun Wagenmakers. Volgens de oprichters draagt de technologie bij aan energieneutraal bouwen. In Nederland moeten in 2021 alle gebouwen energieneutraal zijn.

De gebruikte technologie is gebaseerd op zogeheten luminescent solar concentrators, een technologie die de afgelopen jaren snel verbeterd is door onderzoek van TU/e-hoogleraar Michael Debije. Oprichter Wagenaar stond eerder aan de basis van het bedrijfje Peer+, dat ramen ontwikkelde die schakelden van licht naar donker. Peer+ werd in 2014 overgenomen door Merck. 

Het groene goud

Vertoro wil een platform zijn voor ruwe olie op basis van lignine, een stof die uit biomassa wordt gewonnen. Deze lignineolie kan – net als nu ruwe aardolie – niet alleen als brandstof dienen, maar ook als grondstof voor (bio)plastics en chemicaliën. De mensen achter Vertoro B.V. zijn hoogleraar Emiel Hensen, promovendus Panos Kouris en Michael Boot.

De naam is Spaans voor ‘het groene goud’. In de ruwe lignineolie ziet het bedrijf namelijk een duurzaam equivalent van de fossiele ruwe aardolie. Hun technologie vergelijken ze met het maken van een espresso: ze mengen een bruin poeder (in dit geval lignine) met een oplosmiddel op relatief normale temperatuur en druk. Dit is veel energiezuiniger dan de meeste andere manieren om lignine om te zetten.