Onderzoeksvisie

Rick Harwig, voormalig directeur van het Strategic Area Energy, vertelt over nieuwe techniek voor de komende energie-transformatie.

Alles verandert

"Alles dat we ooit hebben geleerd en gedaan zal in de komende vijftig jaar veranderen. Afscheid nemen van fossiele brandstof is niet alleen een kwestie van het inruilen van de ene energiebron voor de andere. Het is een echte transformatie."

De combinatie telt

"Mensen zeggen dat Eindhoven het centrum is van zonne-energie of fusie, of van een andere hippe technologie. Maar wij denken dat het niet goed is om te focussen op één terrein. Het is de combinatie die telt. Juist een brede aandacht is belangrijk voor de universiteit, de industrie en voor de samenleving als geheel."

Zes ordes van grootte

"Weinig mensen zijn zich ervan bewust hoe breed het scala aan oplossingen is dat we nodig hebben. Op de ene plaats kan een kilowattuur elektriciteit een paar euro kosten. Elders kun je het nachtelijke overschot van een kerncentrale kopen voor minder dan 0,001 cent. Het verschil is minstens zes in de ordes van grootte. Energietechnieken moeten zelf even gevarieerd zijn. Innovaties zullen altijd ergens in die zes ordes van grootte een toepassing vinden. Het bereiken van verre markten is eenvoudiger dan ooit: dat is de verdienste van onze globaliserende economie."

Er is altijd een startpunt

"We neigen ernaar om problemen te verabsoluteren en ons te concentreren op de moeilijkste uitdagingen. Maar een klein eiland met een handjevol inwoners heeft net zo goed energie nodig. Dat zou wel eens de perfecte markt kunnen zijn voor een nieuwe vorm van zonne-energie. Als die markt begint te groeien, kun je uitbreiden naar andere markten."

Markt voor schone technieken

"We neigen er ook naar om de prijs voor nieuwe technologie te verabsoluteren. Mensen vergelijken nieuwe oplossingen met de goedkoopst beschikbare oplossingen op de markt. Maar dat is totaal verkeerd. Veel bedrijven schaffen kostbare, duurzame oplossingen aan omdat zij weten dat ze daarmee op de lange duur beter af zijn. Zelfs overheden kiezen niet zonder meer voor de goedkoopste technieken. Kijk naar de nieuwe energiecentrales in Europa. Dat zijn vrijwel allemaal gasgestookte energiecentrales en windturbines. Dat is veel duurder dan het opwekken van energie uit kolen. Er is duidelijk een markt voor schone technieken die duurder zijn dan het gemiddelde."

"Vergelijkbare goede markten zijn er voor elektrische auto's en LED-verlichting. Het is het hele spectrum dat telt - alle ordes van grootte. Je moet naar het complete beeld kijken. Het is een kwestie van verschillende schalen, in verschillende markten, met verschillende technologieën. Weinigen kijken er op zo'n relativerende manier tegenaan”.

Een gemeenschap kan zelf besluiten om duurzaam te zijn

"Onze energie-infrastructuur was altijd 'one-size-fits-all', maar daarvan nemen we nu snel afscheid. Het zijn niet langer nutsbedrijven en overheden die het beleid bepalen. Consumenten maken in toenemende mate hun eigen keuzes. Consumenten kopen nu zonnepanelen, windturbines en biogasinstallaties. Wie een huis koopt, kan het zich ook veroorloven om te investeren in duurzame energie. Een gemeenschap kan zelfstandig besluiten om duurzaam te zijn - een mogelijkheid die twintig jaar geleden niet bestond. We hebben nu een consumentenmarkt voor energietechnologie, dat verandert de aard van markt."

Van kennis naar kunde (en kassa)

"Energie gaat steeds meer op andere producten lijken, waarbij wetenschappers uitvinden, de industrie ontwikkelt en consumenten kopen. De verschillende stadia - van idee tot consumptie - vormen een keten. Ik heb dat genoemd: van kennis naar kunde naar kassa. Je hebt ze alle drie nodig: op de korte termijn kunnen we veel vaardigheden naar de kassa brengen. We hebben duidelijk meer onderzoek en ontwikkeling nodig om ons door de energietransformatie heen te leiden. Er staan ons belangrijke veranderingen te wachten, juist daarom is het schokkend dat er zo weinig onderzoek en ontwikkeling gebeurt. En het weinige geld dat beschikbaar is gaat grotendeels als subsidie naar bestaande industrieën zonder veranderingen te stimuleren. Dat is het recept voor een ramp."

Motivatie

“Wie vooroploopt in het ontwikkelen van nieuwe modellen voor groei en vooruitgang, en zich concentreert op bronnen die herbruikbaar zijn, is duidelijk in het voordeel. Dat zijn de leiders in de komende jaren. En nog belangrijker, zij zullen ons leiden door het proces van transformatie. Onze beschaving staat op het spel. Ik heb drie kinderen die hier leven en werken. Dat is een sterke motivatie om te werken aan duurzame energie, om tot stand te brengen wat we in de toekomst nodig hebben."