Auteursrecht en publiceren

De onderzoeker, docent en student als publicist

Van een artikel
Is een door u geschreven artikel geaccepteerd voor publicatie in een tijdschrift, dan dient u voor publicatie toestemming te geven aan de uitgever van het tijdschrift. Anders gezegd: u moet uw auteursrecht op de publicatie deels of gedeeltelijk overdragen aan de uitgever. Deze overdracht dient schriftelijk plaats te vinden. Uitgevers stellen daartoe aan auteurs vaak een 'copyright transfer form' of '- agreement' ter beschikking.
Door het auteursrecht over te dragen aan een ander, krijgt de ander voortaan zeggenschap over het verdere gebruik van uw werk. Wel kunt aan de overdracht van uw rechten allerlei voorwaarden verbinden.

Heb ik helemaal niets meer te zeggen over mijn werk als ik mijn auteursrechten geheel heb overgedragen?
Met het overdragen van het auteursrecht draagt u het recht op het (toekomstig) gebruik (openbaar maken en verveelvoudigen) van uw werk over. Maar als auteur blijft u altijd, ook al hebt u het auteursrecht volledig overgedragen, de persoonlijkheids- of morele rechten op uw werk behouden. Zo kunt u bezwaar maken als iemand anders de titel van uw werk verandert of doet alsof het door iemand anders is geschreven. Ook kunt u bezwaar maken als u vindt dat uw werk verminkt is, door bijvoorbeeld een slechte vertaling of het plaatsen van uw tekst in een heel andere context.

Moet ik het auteursrecht op mijn artikel geheel overdragen om het door een (wetenschappelijk) uitgever te kunnen laten publiceren?
Nee, een volledige overdracht van het auteursrecht is niet noodzakelijk om een artikel door een uitgever te kunnen laten uitgeven of publiceren. U kunt ook een licentie verlenen waarin bepaald wordt alleen bepaalde rechten over te dragen en andere rechten te behouden.

Wat is een licentie?
Met een licentie 'verhuurt' u uw werk door aan een ander toestemming te verlenen om uw werk onder bepaalde voorwaarden te exploiteren, bijvoorbeeld dat het slechts op een bepaalde manier en/of voor een bepaalde termijn en/of in een bepaald (geografisch) gebied gepubliceerd mag worden. Ook kunt u met een licentie regelen dat bepaalde vormen van gebruik van uw publicatie aan u blijven voorbehouden.
Per saldo hoeft er weinig verschil te bestaan tussen het verlenen van een licentie en het overdragen van het auteursrecht. Met een licentie omschrijft u wat er met uw werk mag gebeuren en mag de licentienemer alleen dat doen wat er is afgesproken terwijl bij een overdracht het gebruik van het werk ook expliciet beperkt kan worden tot een of enkele gebruiksvormen.
Een licentie hoeft niet schriftelijk te worden vastgelegd. Deze kan ook mondeling of stilzwijgend worden verleend.

Zijn er voorbeelden van een licentie tot publiceren?
De stichting SURF heeft een Copyright Toolbox opgesteld met hierin opgenomen een 'Licentie tot Publiceren'. U kunt deze licentie gebruiken bij het aanbieden voor publicatie van uw artikel bij een uitgever.
De kern van deze licentie is dat u aan de uitgever toestemming geeft uw publicatie te publiceren in druk en/of in digitale vorm maar dat u tevens het recht behoudt de gepubliceerde versie te mogen gebruiken voor onderwijs- of onderzoekdoeleinden en te mogen plaatsen in het digitale archief (repository) van de instelling waar u werkt. De licentie bepaalt ook dat eventueel op verzoek van de uitgever het publiceren in het repository uitgesteld kan worden tot 6 maanden na publicatie.

 

Laatst gewijzigd: 1 januari 2009