Waarom research data management

Data – gegevens verkregen uit experimenten, simulaties, observaties, interviews, etc. – vormen het fundament van wetenschappelijk onderzoek, aangezien data de grondslag zijn voor nieuwe hypothesen en wetenschappelijke theorieën. Het is daarom van belang dat data goed beheerd worden, opdat data niet verloren gaan, niet ongewenst veranderd of gemanipuleerd kunnen worden en te waarborgen dat onderzoeksgegevens vindbaar, bruikbaar en toegankelijk blijven voor anderen. Research data management richt zich dan ook op het optimaal inrichten van werkwijzen ten aanzien van de omgang met data op het infrastructurele, organisatorische en procesmatige vlak.
Het beschermen van onderzoeksdata tegen verlies of ongewilde wijzigingen via goed research data management is bij uitstek van belang als de onderzoeksgegevens uniek zijn of niet gemakkelijk opnieuw te genereren (bijvoorbeeld lange termijn observatie-data over het weer, bepaalde patiënt-gerelateerde gegevens, etc.).  

Research data management dient ook het eigen gebruik van data te garanderen over de (middel)lange termijn en het delen van data voor hergebruik, aangezien je samenwerkt met anderen tijdens je onderzoek of omdat anderen na je onderzoek misschien willen voortbouwen op je data. Dit argument (data-driven science, collaborative science) wordt vooral naar voren gebracht door en in de open-sciencebeweging.

Naast de hierboven genoemde argumenten stellen diverse onderzoeksorganisaties bovendien toenemend voorwaarden en richtlijnen met betrekking tot RDM die gericht zijn op het waarborgen van wetenschappelijke integriteit in het onderzoek en het stimuleren van “open data” (ofwel het zoveel mogelijk vrij beschikbaar stellen van informatie die voortkomt uit publiek gefinancierd onderzoek).

Hieronder volgt een beknopt overzicht van beleidsrichtlijnen ten aanzien van RDM van diverse “stakeholders” in het onderzoeksspeelveld:

Onderzoeksorganisaties (VSNU, KNAW)
Wetenschappelijke organisaties stellen eisen en voorwaarden op het gebied van RDM. Zo bevat De Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening van de VSNU regels voor de kwaliteit van de dataverzameling, de beschikbaarstelling van ruwe data aan andere onderzoekers en de bewaartermijn van ruwe onderzoeksgegevens. Volgens deze gedragscode dienen ruwe onderzoeksdata minimaal 10 jaar bewaard te blijven. Deze regels zijn duidelijk ontleend aan algemene eisen met betrekking tot wetenschappelijke integriteit.
VSNU, NWO en KNAW hebben samen het standard evaluation protocol (SEP) opgesteld, welke de grondslag vormt voor de evaluatie van wetenschappelijk onderzoek in Nederland. In de SEP protocollen is een datamanagement paragraaf opgenomen waarin de faculteiten hun beleid, maatregelen en infrastructuur met betrekking tot research data management dienen te beschrijven.

Onderzoeksfinanciers (NWO, EU)
Behalve onderzoeksorganisaties stellen ook onderzoeksfinanciers eisen en/of richtlijnen op het gebied van RDM. Vaak vertalen deze zich in een verplichting een datamanagementplan op te stellen en in te dienen bij de aanvraag van subsidie voor een onderzoeksproject. Een overzicht van het RDM beleid van diverse belangrijke onderzoeksfinanciers staat op de pagina Voorwaarden van onderzoeksfinanciers.

Tijdschriften

Meer en meer wetenschappelijke tijdschriften stellen een zogenaamde data availability policy op. Dit kan variëren van het uploaden van een supplement met aanvullende informatie tot het beschikbaar stellen van ruwe data behorende bij een publicatie. Zie pagina Na je onderzoek.

TU/e beleid – Gedragscode Wetenschapsbeoefening
De universiteit kent de TU/e Gedragscode Wetenschapsbeoefening, welke is gebaseerd op de Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening van de VSNU. De gedragscode van de TU/e bevat vijf centrale waarden met betrekking tot wetenschappelijke integriteit. De vijf centrale waarden ten aanzien van wetenschappelijke integriteit zijn openheid, betrouwbaarheid, intellectuele eerlijkheid, onafhankelijkheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het is evident dat goed research data management invulling kan geven aan wetenschappelijk integer onderzoek gebaseerd op deze kernwaarden. 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3. Openheid

Open en onpartijdige communicatie is onmisbaar in wetenschap en technologie. Voor wetenschappelijke staf en studenten houdt dit in:
(…)

  • Als ze wetenschappelijke resultaten publiceren, presenteren ze hun onderzoek zodanig dat de resultaten ervan in principe gerepliceerd kunnen worden.
  • Na publicatie maken ze alle informatie toegankelijk die nodig is om voor het intersubjectief toetsen van ontwerpresultaten en ontwerpprocessen.
  • Na publicatie maken ze onderzoeksgegevens toegankelijk voor hergebruik door vakgenoten.

Uit de TU/e Gedragscode Wetenschapsbeoefening

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

RDM programma aan de TU/e
De TU/e onderkent het belang van goed research data management in samenhang tot het waarborgen van integere en efficiënte onderzoekspraktijken, het faciliteren van een up-to-date research infrastructuur en het verhogen van de maatschappelijke impact van onderzoek. De TU/e is daarom aan de Tafel Onderzoek & Valorisatie het programma Researchdatamanagement gestart. In dit programma werken de ondersteunende diensten en onderzoekers samen om research data management aan de TU/e te professionaliseren en om onderzoekers te ondersteunen bij het organiseren van effectief research data management. Meer informatie over het RDM programmaplan op de intranetpagina Digitale Universiteit.