Gratis of libre open access

Internationaal wordt onderscheid gemaakt tussen “gratis” of “libre” open access. Het verschil is in de keuze in copyright. Copyright gaat over de vraag wie wat mag doen met een wetenschappelijk artikel. Met ‘wie’ wordt de auteursrechthebbende bedoeld. Dat is in eerste instantie de schrijver van het artikel maar deze kan het copyright overdragen aan iemand anders. Met ‘wat’ wordt de exploitatie van het artikel bedoeld, dit is het recht om het openbaar te mogen maken (publiceren) en te verveelvoudigen (kopiëren).

Gratis open access – alleen lezen
Indien het copyright wordt overgedragen aan een uitgever, heeft die uitgever het recht het artikel te mogen publiceren. Als een uitgever het alleen toestaat dat een artikel gratis te lezen is, maar niet toestaat dat het artikel verder verspreid of hergebruikt mag worden, noemt men dit “gratis” open access.

Libre open access – ook verspreiden en hergebruiken
In de meest vrije open access variant, ook wel “libre” open access genoemd, kan de publicatie niet alleen gelezen worden, maar mag deze ook door anderen zonder juridische beperkingen hergebruikt worden. Dit maakt bijvoorbeeld text-mining van wetenschappelijke publicaties mogelijk. Libre open access artikelen mogen op een willekeurige website geplaatst worden, gebruikt worden tijdens colleges, of worden opgenomen in een reader (ook commercieel). Hiervoor hoeft geen toestemming gevraagd te worden aan de auteur of de uitgever. Wel moet altijd de juiste naamsvermelding van de auteur worden vermeld. Vaak wordt een libre open access artikel uitgegeven onder een zogenaamde CC-BY licentie.