Jurjen Tel en zijn aanstekelijke passie voor de dendritische cel

Immunoloog Jurjen Tel startte zijn wetenschappelijke carrière met een Bachelor in Toegepaste Natuurwetenschappen in Leeuwarden. Zijn afstudeerproject aan het Radboudumc Nijmegen deed hem besluiten om zijn masterdiploma in Groningen te behalen en vervolgens te solliciteren voor een promotieplek in Nijmegen. Na in 2013 zijn doctorstitel cum laude te hebben ontvangen, vervolgde hij zijn onderzoek in Nijmegen met de Veni-beurs van NWO die hij hetzelfde jaar toegekend kreeg. In 2016 ging hij de uitdaging aan om zijn eigen onderzoeksgroep te starten aan de TU/e op het gebied van immunoengineering, met een focus op het ontcijferen van cellulaire interacties.

Immunoengineering is de toepassing van ingenieurstechnieken en -principes om het immuunsysteem in gezondheid en ziekte te bestuderen, en om nieuwe therapieën te ontwikkelen of bestaande therapieën te verbeteren door immuunreacties te versterken of bij te sturen.

Onderzoek over disciplines

Ons immuunsysteem bestaat uit twee delen: het aangeboren en het aangeleerde systeem. Het aangeboren systeem is aspecifiek maar erg snel en onze eerste verdedigingslinie. Het aangeleerde systeem is zeer specifiek en beschermt ons tegen een enorme variëteit aan ziekteverwekkers en kwaadaardige cellen. Een gespecialiseerde subset van deze cellen heeft de unieke capaciteit om deze twee aparte systemen te verbinden, zij heten de dendritische cellen. 

Activatie van T-cellen (1) Op de plaats van infectie komt de dendritische cel ziekteverwekkers tegen. Als de dendritische cel ze herkent zal hij de ziekteverwekker opeten (2) en vervolgens afreizen naar de lymfklier (3). Gedurende deze reis zal de dendritische cel zijn activatieproces doorlopen en de ziekteverwekker verwerken tot kleine stukjes en deze op zijn buitenkant presenteren (groene stukjes). Eenmaal aangekomen in lymfklier instrueert hij de T-cellen hoe ze de ziekteverwekker kunnen herkennen (4). Hierna verlaten de killer T-cellen de lymfeklier en gaan in het lichaam op zoek naar de ziekteverwekker (5). Als ze op de plaats van infectie aankomen, zullen ze de ziekteverwekker herkennen en aanvallen (5,6).

In de afgelopen decennia hebben onderzoekers veel geleerd over dendritische cellen en hun werking; voornamelijk de manier waarop enkele dendritische cellen een immuunrespons kunnen opstarten en een populatie van cellen kunnen mobiliseren. Onderzoekers classificeren de cellen op basis van de statische moleculen op hun oppervlak en hun werking. Echter wil Jurjen weten of groepen van dendritische cellen met dezelfde classificatie inderdaad homogeen zijn, of dat er een heterogeniteit is die hun werking beïnvloed.

Om de classificatie te verbeteren, doet Jurjen onderzoek op de schaalgrootte van één of enkele cellen; hij beïnvloedt zeer bewust de cellulaire micro-omgeving om kennis te verkrijgen die later kan helpen om het immuunsysteem te beïnvloeden en te sturen. Hij heeft voor dit onderzoek specifieke technologie nodig (bijv. microfluidica), en de faculteit Biomedische Technologie aan de TU Eindhoven is de ideale werkplek voor dit soort onderzoek dat de grenzen van disciplines overschrijdt. 

Beïnvloeden van de immuunrespons

Jurjens passie ligt in het begrijpen hoe enkele immuun-cellen, en specifiek dendritische cellen, een volledige populatie-brede immuunrespons in gang kunnen zetten en om te ontdekken waarom ze op deze manier werken. Uiteraard is het waardevol dat dit in de toekomst kan leiden tot toepassingen in de gezondheidzorg. Bijvoorbeeld bij kwaadaardige tumoren waar dendritische cellen aanwezig zijn maar de immuunreactie onderdrukken en het immuunsysteem niet de ruimte geven om de tumor op te ruimen. Daarnaast wordt verwacht dat dendritische cellen ook een cruciale rol spelen in auto-immuunziektes waarbij ze overactief zijn.

Aanstekelijk enthousiasme en ambities

Jurjens enthousiasme en ambities zijn aanstekelijk, en hij streeft ernaar om in de komende jaren een excellente onderzoeksgroep aan de TU/e op te bouwen met een sterk enkel-cel-technologieplatform. Hij is op dit moment aan het aarden in onze faculteit en onze universiteit en met zijn eerste twee promovendi die gestart zijn in april zet hij zijn eerste stappen in het vullen van het lege canvas dat hem gegeven was.

Hij deelt graag zijn passie met toekomstige generaties van onderzoekers, gezien hij gelooft dat educatie een vitaal onderdeel is in zijn werk van het doorgeven en uitdragen van kennis. 

Kop koffie

Zijn integratie in de faculteit, universiteit en Noord-Brabant (als noorderling) gaat erg goed. De open-deurcultuur in de faculteit is zeer waardevol voor de werkroutine die zijn voorkeur heeft: binnenlopen met een kop koffie in de hand. Aan het Brabants kwartiertje moet hij nog even wennen, punctueel als hij is (of probeert te zijn), maar als liefhebber van lekker eten en drinken voelt hij zich hier goed thuis.

Tot slot, karakteriseert het Jurjen dat hij echt een familieman is. Zelfs met zijn grote ambities en dromen voor zijn carrière, komt het doorbrengen van tijd met zijn vrouw en twee jonge kinderen altijd op de eerste plek!

Dit is het derde artikel in een serie waarin onze nieuwe BMT-collega’s worden geïntroduceerd.