Op vrijdagmiddag 5 april jl. organiseerde ESoE (Gonny Schellings) in samenwerking met FLOT (Rita Schildwacht) een regionale afsluiting van het Inductie / Begeleiding van Startende Leraren (BSL)-project. Het BSL-project was een nationaal project dat het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen in 2013 initieerde en dat in juli 2019 eindigt. Het BSL-project had een tweeledig doel, namelijk: het realiseren van een snellere professionele ingroei in het vak en het verminderen van uitval onder startende leraren. Het project bestond uit negen regionale projecten, waarin medewerkers van universitaire lerarenopleidingen en lerarenopleidingen uit instellingen voor hoger beroepsonderwijs in samenwerking met scholen uit hun regio nagingen hoe de begeleiding van startende leraren verbeterd en verankerd in de schoolorganisatie kon worden.

Terugblik
Gonny Schellings presenteerde de uitgangspunten van het nationaal project en het speerpunt van regio Eindhoven e.o. in het bijzonder. Regio Eindhoven kenmerkte zich door het perspectief van professionele identiteitsontwikkeling. Ze blikte terug op de uitvoering van het project en op de opgeleverde producten: trainingen voor video feedback coaching, het organiseren van een videoclub en identiteitsontwikkeling in identity workshops en/of met behulp van een digitaal platform. Daarnaast presenteerde zij de (voorlopige) resultaten van het landelijk onderzoek, zoals gerapporteerd door Rijksuniversiteit Groningen (kartrekker van het landelijk onderzoek). Uit het onderzoek waaraan 3035 startende docenten deelnamen blijkt dat alle startende docenten een groei op pedagogisch-didactisch handelen doormaken, waar uiteindelijk slechts 7% van de groep het gewenste basisniveau niet haalt. Uit het onderzoek blijkt verder dat er maatwerk wordt geboden (meer lezen: Helms-Lorenz, M., van der Pers, M., Maulana, R., van der Lans, R., Moorer, P., & Flens, P. (geaccepteerd 2019). Opschaling van inductie en het pedagogisch-didactisch handelen van beginnende docenten in het voortgezet onderwijs. Pedagogische Studiën.)

De mens achter de leraar
Douwe Beijaard stond stil bij de heersende dominante beelden over startende leraren en brak een lans voor een andere beeldvorming over startende leraren. Zijn ideeën zijn gebaseerd op onderzoek waaronder het eigen regionaal BSL-onderzoek. Hij stelde daarbij de vraag of de weinig rooskleurige beelden over startende leraren (zoals het vasthouden aan overlevingsstrategieën, het ervaren van een reality shock, het wegwerken van deficiënties, de gerichtheid op meetbare competenties en ‘gesocialiseerd’ worden) een artefact van het onderzoek kan zijn. Het regionaal onderzoek met digitale assignments laat zien dat startende leraren zeker succeservaringen ervaren, een groot deel van hen ervaart zeker geen problematische posities t.o.v leerlingen, collega’s en/of schoolleiders (i.e., de starter voelt zich gehoord én gewaardeerd) en veel starters geven aan hun schouders te willen zetten onder innovatieve onderwijsontwikkelingen. Douwe stelt voor om vooral te kijken naar de mens achter de leraar en op deze manier de juiste begeleiding op maat aan te bieden, waarbij kwaliteiten benut worden. Leraren én scholen verschillen: bedenk welke leraar bij welke school past. Een school staat sterk door een lerarenkorps met verschillende ‘soorten’ leraren.

Samenwerkingen tussen scholen en lerarenopleidingen
Rita Schildwacht richtte haar interactieve bijdrage vooral op mogelijke samenwerkingen tussen scholen en lerarenopleidingen. Zij formuleerde drie mogelijk scenario’s, oplopend van het versterken van een opleidingscultuur (scenario 1), intergenerationeel leren (scenario 2) tot professioneel en schoolontwikkelingsgericht leren (scenario 3). In kleine groepen werden de drie scenario’s besproken en plenair toegelicht. Zo ontstond er een interessante discussie, waarbij gewaarschuwd werd dat ‘doorlopende leerlijnen’ of ‘continue groei’ zeker niet betekent dat de leerprocessen lineair zullen verlopen. Doorlopend leren vraagt een nieuwe kijk op het professionaliseren, niet het ‘zorgen voor de starter’, maar wel het stimuleren van dialoog in de schoolorganisatie. Starters zijn vanaf dag één leraar. We moeten starters niet ‘pamperen maar juist koesteren én bevorderen’. Leg de nadruk op het beroep (beroepstrots/beroepseer) en niet op het vak (als geoperationaliseerd in competenties). Investeer in een coach (of loopbaanbegeleider) die alle betrokken begeleidt in het voeren van het groepsgesprek, in het sturen op de eigen ontwikkeling en het eigenaar voelen en zijn van de eigen ontwikkeling náást de gerichtheid op de schoolontwikkeling.

Congres ‘Van ambities naar échte impact!
Op 5 juni 2019 wordt het BSL-project landelijk afgesloten op een grootschalig congres ‘Van ambities naar échte impact!’ georganiseerd door het Platform Samen opleiden en professionaliseren in samenwerking met het BSL-project (Spant!, Bussum). Op deze conferentie zullen alle regio’s vertegenwoordigd zijn met een bijdrage en worden een uitgebreide informatiebrochure en een praktijkgericht onderzoeksboek gepresenteerd. Beide boeken zullen verspreid worden op de scholen, die in het BSL-project betrokken waren en nog zijn. Vanuit regio Eindhoven zijn er ook nog twee wetenschappelijke publicaties te verwachten.

Meer weten?
Wilt u meer informatie en/of de hoogte blijven van de onderzoeksproducten, mail dan Gonny Schellings, g.l.m.schellings@tue.nl.