Vici-subsidie voor Servaas Kokkelmans

Twee onderzoekers van de TU/e krijgen dit jaar een Vici-subsidie van anderhalf miljoen euro van onderzoeksfinancier NWO. Servaas Kokkelmans (TN) gaat quantumgedrag van sterke interacties bestuderen met behulp van ultrakoude gassen. Jan Draisma (W&I) gaat op zoek naar herhaling in complexe stelsels van niet lineaire vergelijkingen, om te komen tot efficiëntere data-analyse.

Het gehonoreerde project van Servaas Kokkelmans heet ‘Van neutronenster naar quantumcomputer’, en ligt op het gebied van de quantumfysica. Zijn onderzoek richt zich op zogenaamde sterk-wisselwerkende systemen; materialen waarbij de interactie-energie tussen de deeltjes groter is dan de thermische energie die hoort bij hun beweging. Dat gebeurt bijvoorbeeld in het binnenste van neutronensterren, waarin de dichtheid zo gigantisch groot is dat de neutronen uit elkaar vallen in quarkmaterie. Maar ook in supergeleiders gedragen de elementaire deeltjes zich bij zeer lage temperaturen anders, waardoor weerstandsloze geleiding ontstaat.

Kokkelmans wil dit soort materie bestuderen met gassen die zijn afgekoeld tot een miljoenste graad boven het absolute nulpunt. Bij deze temperatuur zijn de deeltjes in het gas makkelijk te manipuleren en daardoor ook in een toestand te brengen waarbij sterke interactie optreedt. De verwachte inzichten zijn niet alleen fundamenteel interessant, maar leveren mogelijk ook bouwstenen voor een zogenaamde quantumsimulator. De superkoude atomen dienen daarin als rekeninstrument, vooral voor quantumvraagstukken die met een normale computer niet te simuleren zijn. Denk bijvoorbeeld aan simulaties van supergeleiding, om te komen tot supergeleiding die al bij hogere temperaturen optreedt. Een andere mogelijke toepassing is de ontwikkeling van een nieuwe generatie elektronenbundels voor elektronenmicroscopen.

NWO maakte vandaag de jaarlijkse toekenning van Vici-subsidies bekend. 32 van de 215 aanvragers ontvangen zo’n beurs van anderhalf miljoen euro. De financiering is bedoeld om de komende 5 jaar onderzoek te doen en een eigen onderzoeksgroep op te bouwen. Vici is een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke premies van Nederland en is onderdeel van de Vernieuwingsimpuls van NWO.