René Janssen krijgt Spinozapremie

Hoogleraar René Janssen krijgt dit jaar een Spinozapremie, de hoogste onderscheiding in de Nederlandse wetenschap. Dit maakte de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) vandaag 12 juni bekend. NWO prijst Janssen, hoogleraar Moleculaire Materialen en Nanosystemen, als “wereldleider op het gebied van organische zonnecellen”.

NWO kent jaarlijks drie tot vier NWO-Spinozapremies toe aan in Nederland werkzame onderzoekers die tot de absolute wereldtop behoren. De winnaars krijgen elk 2,5 miljoen euro, vrij te besteden aan wetenschappelijk onderzoek. De vier winnende namen van dit jaar werden vandaag bekend gemaakt op Bessensap, een groot congres voor wetenschapscommunicatie in Den Haag.

Inspireren
“René Janssen heeft een unieke manier gevonden om chemie, natuurkunde en fundamenteel onderzoek met toegepast onderzoek te combineren”, aldus de toelichting van NWO. “Als wetenschapper wordt Janssen gedreven door een van de grote maatschappelijke uitdagingen van de toekomst: de wereldwijde transitie naar onuitputtelijke en duurzame energiebronnen. Zijn wetenschappelijke aanpak geldt als uniek in de wereld en met zijn ideeën weet Janssen internationaal vele onderzoekers te inspireren. Door zijn onderzoek naar nieuwe materialen en nieuwe technieken hebben polymeerzonnecellen zich ontwikkeld van een wetenschappelijke noviteit tot een mogelijke energiebron van de toekomst.”

Tomeloze inzet
De TU/e-hoogleraar is bijzonder vereerd met de premie. Janssen: “Het komt als een grote verrassing. Dit is het soort prijzen waarop je bijna niet mag hopen. Ik vind het een enorme eer, voor mezelf, naar vooral voor onze groep. De resultaten komen voort uit de tomeloze inzet van alle studenten, aio’s, postdocs en vaste medewerkers , die elke dag weer proberen de grenzen te verleggen.”

Perovskiet
Janssen heeft al ideeën over de besteding van de premie van 2,5 miljoen euro. “Omdat het geld vrij te besteden is, kunnen we bijzondere dingen uitproberen. We werken natuurlijk door aan ons onderzoek op gebied van organische zonnecellen en op gebied van ‘solar fuels’, in samenwerking met onderzoeksinstituut DIFFER. Verder is er momenteel wereldwijd een hype rond het materiaal perovskiet, dat zeer hoge rendementen in zonnecellen belooft. Het onderzoek daarnaar aan de TU/e gaan we nu versterkt aanzetten.”

Ontzettend trots
Rector Magnificus van de TU/e Frank Baaijens is “ontzettend blij en trots” met de toekenning van de Spinozapremie. “Het is al langer bekend dat René Janssen tot de absolute wereldtop behoort in het onderzoek naar organische zonnecellen. Het is prachtig dat NWO dat nu onderstreept met de toekenning van dit eerbewijs. We zijn als TU/e ontzettend trots dat wij deze onderzoeker en zijn groep in huis hebben, en op het baanbrekende werk dat ze verrichten op het gebied van duurzame energie.”

Subtiele interacties
Organische zonnecellen zijn zonnecellen die gemaakt worden op plastic folies. Dit in tegenstelling tot de traditionele zonnecellen, die gemaakt worden op een ondergrond van silicium. Het voordeel van de ‘plastic zonnecellen’ is dat de grondstof goedkoper is, de productie goedkoper, en ze zijn buigzaam. Het nadeel is dat het rendement lager is. De Eindhovense hoogleraar werkt onder meer aan het omhoog krijgen van deze rendementen. Janssens grote verdienste ligt in het begrijpen en modificeren van deze subtiele interacties tussen chemische en elektronische structuren, de fysica van licht, ladingtransport en morfologie (de studie van vormen) op nanoschaal. Dat maakt het mogelijk om fotonen (lichtdeeltjes) zo efficiënt mogelijk om te zetten in elektriciteit. Daarbij is het van groot belang het energieverlies bij elke stap in het omzettingsproces te minimaliseren. De algemene verwachting is dat grote, flexibele en lichtgewicht oppervlakten van polymeerzonnecellen binnen afzienbare tijd goedkoop geproduceerd kunnen worden.

ERC Advanced Grant
Ook bij het opslaan van de zonne-energie is de optimalisatie van groot belang. Een veelbelovende mogelijkheid is om de energie uit zonnecellen op te slaan in chemische verbindingen op moleculair niveau. In 2013 ontving Janssen een ERC Advanced Grant van de Europese Unie om hieraan te werken. Bovendien gaat hij een gezamenlijke onderzoeksgroep leiden, van DIFFER samen met de TU/e, op gebied van solar fuels. Deze groep richt zich op het omzetten van schone energie naar efficiënte brandstof voor energieopslag en –transport. De TU/e de Stichting FOM ondertekenden op 7 april dit jaar een contract over nauwe samenwerking op het gebied van energieonderzoek en de start van deze onderzoeksgroep.