Jan van Goethem

Glasapplicatie 1972 -1974

Locatie: Gemini

In eerste instantie ontwerpt Van Goethem een kleurig vliegend tapijt voor de faculteit Werktuigbouwkunde, omdat daar ook vliegtuigbouwtechniek wordt gedoceerd. Later neemt hij afstand van een ‘bont geheel aan kleuren’ en besluit hij om gevouwen speelgoedvliegtuigjes in de glassculptuur te verwerken. Zijn studie Architectuur komt hem uiteraard goed van pas bij de realisatie van grote ruimtelijke werken.

In de jaren ‘70 woedde er een discussie onder kunstenaars over de bijdrage aan de 1% regeling. Die bepaalt dat 1% van de kale bouwsom voor overheidsgebouwen (waar de universiteiten destijds onder vielen) aan kunst besteed moest worden. Kunstenaars voelden of ze zich of ze er maar achteraan hobbelden: het gebouw was klaar, nu moest er ‘ook nog een beeld bij’.  Van daaruit begon de eerste samenwerking tussen architecten en kunstenaars. Waarvan dit één van de mest geslaagde is.

"Naast mijn studie aan de Academie voor Bouwkunst in Tilburg ben ik altijd blijven tekenen, dat was mijn grote liefde. Ik ben ook bouwkunde gaan doen omdat dit vak verwantschap heeft met tekenen. In de praktijk heb je echter weinig vrijheid en de technische kant van de bouw trekt me ook niet. Terwijl ik in de beeldende kunst mijn dingen wel kwijt kan." Zo motiveert Jan van Goethem (1930) zijn keus om kunstenaar te worden, begin jaren '60.

Van Goethem maakt schilderijen, gouaches en glassculpturen en de glasapplicatie op de TU/e uit 1974 is de eerste in een lange reeks. Zijn inspiratiebron hiervoor is tweeërlei: zowel is er de glaskap van het spoorwegstation St. Lazare in Parijs als de toepassing van de schilder Matisse in de kapel van St. Paul de Vence.

Later ontwerpt hij onder meer glasapplicaties voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken, voor de Dapperbuurt in Amsterdam (waar hij ook licht in verwerkt) en een glazen muurconstructie bij de Rijksuniversiteit Utrecht.

Beeldende kunst en architectuur gaan voor Van Goethem over vormgeving en constructie, over het maken van begrenzingen en het leggen van onderlinge verbanden. Daarom werkt hij altijd met geometrische vormen, ook in zijn grafische werk. Het ontwerp voor de TU/e was overigens niet alleen een persoonlijke doorbraak, maar het stimuleerde ook andere (glas)kunstenaars. Glaskunst is een kunstvorm die in Nederland in onbruik is geraakt, tot Van Goethem er weer mee begint.

Van Goethem heeft ook grafiek gemaakt, ook daarvan zitten een aantal bladen in de kunstuitleen.

Links Jan van Goethem:

www.buitenbeeldinbeeld.nl/Amsterdam_N/zandloper.htm

Foto’s: https://www.bing.com/images/search?q=kunst++Jan+van+Goethem&qpvt=kunst++Jan+van+Goethem&FORM=IGRE