Gerrit van Bakel

 

"De techniek gaat zo snel dat er geen harmonie, geen aanpassing aan nieuwe gegevens, kan plaatsvinden" stelde Gerrit van Bakel in 1980. In veel constructies verwijst hij naar deze opvatting van 'harmonie'. Soms is een kunstwerk een satire op de consumptiemaatschappij, dan weer verbeeldt het zijn opvatting dat de mens zelf greep moet krijgen op zijn wereld en om de krachten in de natuur zichtbaar te maken. Van Bakel (1943 - 1984) volgt de kunstacademie in Den Bosch, maar verlaat die voortijdig om daadwerkelijk bij te dragen aan de 'herformulering van de wereld'.

"Ik heb niets weggestopt, ik laat alles open en bloot zien. Maar jullie (tegen fysicus Hans Beltman) zijn al jarenlang bezig de techniek weg te stoppen. Het fantastische avontuur van de mens wordt weggestopt in erotische cliché-symbolen. Ik heb nog nooit een radio gezien die eruit ziet als een radio. Daar erger ik me aan. De mensen willen niet onder ogen zien wat ze doen." (1980) 
Van Bakel is ervan overtuigd dat gebruiksvoorwerpen de mensen beïnvloeden, wat hij het 'voorwerpelijk denken' noemt. Zelf geeft hij in de jaren zestig zijn woonomgeving opnieuw vorm, gebaseerd op elementaire behoeften van de individuele gebruiker. Hij bouwt tientallen meubels en wandobjecten. Daaronder is ook een zonwering: automatisch keert het paneel de koele kleur (blauw) zich naar de bewoners toe, bij koud weer de warme kleuren (rood en geel). De panelen  draaien automatisch door het dag en nacht principe: olie in de buizen zet uit of krimpt door het warmteverschil (tussen dag en nacht), waardoor het bewegingsmechanisme in gang treedt.

Dat principe paste hij vanaf de jaren zeventig op talloze kunstwerken toe, ook op de twee kunstwerken van de TU/e: de 'Tarim Machine' (1979 - 1982) en de 'Voorlopige Regenboogmachine' (1982). Van Bakel licht het belang van zijn machines toe als: "Ze leveren geen producten op. Ze produceren bewustzijn. In die zin zijn mijn objecten juist wèl weer machines."

Zie ook:
'Voorlopige Regenboogmachine'; 'Tarim Machine'
Vubis database

Links Van Bakel 
www.gerritvanbakel.nl
http://www.tue.nl/cursor/bastiaan/jaargang43/cursor08/cultuur.shtml
http://www.tue.nl/cursor/bastiaan/jaargang43/cursor29/voorpagina.shtml
http://www.tue.nl/cursor/bastiaan/jaargang43/cursor30/cultuur.shtml